dział:

Mahomet, a właściwie Muhamad Ibn Abd Allah, do czterdziestego roku życia zajmował się handlem i pracował jako przewodnik. To dało mu możliwość poznania dwóch religii: chrześcijaństwa i judaizmu, których pierwiastki są wyraźnie widoczne w islamie. Około 610 r. Mahometowi ukazał się Archanioł Gabriel (Dżibril) i przekazał mu wolę Boga (Allaha) - misję głoszenia "prawdziwej wiary". W rodzinnej Mekce nie zdołał jednak zyskać wielu wyznawców, toteż w 622 r. przeniósł się do Medyny (to wydarzenie, zwane hidżrą, rozpoczyna erę islamu). Tutaj zdobył autorytet jako przywódca religijny i polityczny. Wspólnota wyznaniowa, którą stworzył, szybko zaczęła przekształcać się w teokratyczną organizację państwową. Do śmierci Mahometa w 632 r. opanowała ona większość Półwyspu Arabskiego. Po Mahomecie władzę przejmowali wybierani kolejno kalifowie (arab. khalifa - następca).

W kolejnych wiekach szczęście nadal sprzyjało muzułmanom - tak określa się wyznawców islamu. Z powodzeniem prowadzili podboje militarne na skalę światową. Jeszcze w siódmym wieku zajęli Syrię, Palestynę, Egipt oraz północne wybrzeże Morza Śródziemnego. Stąd wyruszyli do Hiszpanii i opanowali ją na kilkaset lat, zagrażając nawet na krótko reszcie chrześcijańskiej Europy. Na wschodzie zdobyli Persję i Afganistan, a w ósmym wieku dotarli do Indii. Stolicą imperium islamskiego był najpierw Damaszek, a później Bagdad.

Półksiężyc - symbol islamu

Potęga arabskiego państwa muzułmańskiego trwała do trzynastego wieku. Następujące potem najazdy Mongołów i Turków osmańskich sprawiły, że dominację w świecie islamu zdobyło Imperium Osmańskie, kontynuujące tradycje podbojów. Turcy również wyznawali islam, więc zmiany polityczne nie stanęły na przeszkodzie dalszej ekspansji religii, zwłaszcza w Afryce i Azji. (Ci sami Turcy również próbowali swych sił w Europie. W 1683 r. dotarli nawet do Wiednia. Stąd, jak pamiętamy, zostali "kulturalnie wyproszeni" przez Jana Sobieskiego.)

Po imprezie z polskim królem Imperium Osmańskie nie wzniosło się już na wyżyny potęgi. Istniało formalnie do 1918 r., systematycznie tracąc podbite wcześniej tereny. Odzyskujące niepodległość państwa zachowywały jednak w większości tradycje islamskie.

Dziś związki kulturalne i religijne wśród krajów muzułmańskich podtrzymuje założona w 1945 r. Liga Państw Arabskich. Istnieje także Organizacja Konferencji Muzułmańskiej, której działalność doprowadziła do przyjęcia Kairskiej Deklaracji Praw Człowieka w Islamie.

W pierwszych państwach islamskich religia była podstawą, zarówno życia duchowego, jak i świeckiego. Jednostkami administracyjnymi kierowali imamowie. Dziś zakres władzy duchownych jest często ograniczony. Ośrodkami życia religijnego, społecznego i intelektualnego były i są meczety. Swą doktrynę religijną islamiści opierają na dwóch świętych księgach. Pierwsza z nich - Koran - to zbiór słów objawionych Mahometowi przez Allaha za pośrednictwem Archanioła Gabriela. Muzułmanie wierzą, że jest ona dokładnym odzwierciedleniem tzw. Księgi Matki (Umm al. - Kitab) znajdującej się w Niebie. Z tego powodu uznają tylko jej oryginalną, staroarabską wersję. Koran składa się z 114 rozdziałów zwanych surami. 90 sur powstało w Mekce, 24 w Medynie. W księdze tej znajduje się dokładna wykładnia prawa religijnego, a także karnego, cywilnego, rodzinnego i spadkowego. Występują też pewne analogie do Biblii. Nie zawsze jednak dosłowne. Np. Adam po zjedzeniu owocu z Drzewa Znajomości Złego i Dobrego przeprosił Boga, uzyskał przebaczenie a nawet został pierwszym z proroków. Stąd w islamie nie ma pojęcia grzechu pierworodnego.

Drugą świętą księgę stanowi Sunna (Tradycja). Zawiera ona hadisy - opowieści o czynach i wypowiedziach Mahometa, na których powinien się wzorować wzorowy muzułmanin.

Za "Księgi Boga" islam uznaje też Zwój przekazany przez Boga Abrahamowi, Torę (Pięcioksiąg Mojżeszowy), psalmy dane Dawidowi i ewangelię przekazaną Jezusowi (uznawanemu za proroka).

Nie sposób pominąć kwestii dżihadu, nazywanego często, choć nieprecyzyjnie, "świętą wojną". Dżihad (wysiłek, walka) to obowiązek dbania o dobro religii, przede wszystkim przez sumienną praktykę, zgłębianie wiedzy i dzielenie się nią z innymi (również innowiercami). Wojna jest skrajną postacią dżihadu. Islam, podobnie jak chrześcijaństwo, pozwala walczyć tylko w samoobronie i w obronie wiary.

Rozkład procentowy muzułmanów wśród krajów islamskich

Muzułmanie nie zachowali długo jedności doktrynalnej. Tuż po śmierci Mahometa doszło do sporu, który podzielił wyznawców islamu na sunnitów i szyitów. Sunnici - większościowa, bardziej ortodoksyjna grupa. Uważają, że obieralny kalif staje się namiestnikiem proroka. Jako podstawę praw uznają zarówno Koran jak i Sunnę. Szyici - nie uznali Sunny jako źródła prawa i postulowali dziedziczność kalifatu.

Islam uznaje względne równouprawnienie religii monoteistycznych. W szczególności judaizmu i chrześcijaństwa, których wyznawców nazywa się Ludem Księgi. Co ciekawe, muzułmanie nie mają błogosławionych ani świętych, nie jedzą wieprzowiny i nie piją alkoholu, nie ma też spowiedzi ani innych sakramentów. Warto też wspomnieć, że małżeństwo w islamie ma charakter cywilnej umowy, przy czym mężczyzna może ożenić się z nie muzułmanką, kobiecie pozostają tylko panowie tej samej wiary. Mężczyzna ponadto może mieć do czterech żon, jeśli go na to stać...